модулі курса. Модуль 1.
Мэта і крытэрыі поспеху яе дасягнення
Галоўныя пытанні мэтавызначэння
  • Чаму трэба вызначаць мэты ўрока і крытэрыі поспеху і тлумачыць/данасіць іх да вучняў?

  • Плануючы ўрок, трэба задаць сабе пытанне: "Навошта я вучу гэтаму сваіх вучняў?"
  • Чаму трэба дзяліцца з вучнямі таямніцай мэты ўрока?
  • Добра, калі новыя веды абапіраюцца на ўжо набытыя раней?
  • На што буду звяртаць увагу? На крытэрыі поспеху?
  • Патрэбна абавязкова правяраць, ці дасягнута мэта ўрока?
падыходы

Навука пра мэтавызначэнне ў навучанні

Напомнім пра галоўныя метадычныя падыходы да мэтаў
  • SMART-мэта падрабязней >>
Методыка пастаноўкі SMART-мэтаў – адна з самых вядомых у мэтавызначэнні. Абрэвіятура з першых літар пяці англійскіх слоў дапамагае запомніць пяць важнейшых крытэрыяў пастаноўкі "разумнай" мэты паводле тэорыі Пітэра Дукера.
Specific / Канкрэтнасць: Мэта павінна быць канкрэтнай, каб яе нельга было інтэрпрэтаваць па-рознаму. Яна павінна задаваць напрамак працы. Перш, чым прадставіць мэту вучням, уявіце не вельмі паспяховага вучня і падумайце, ці зразумее ён мэту.
Measurable / Вымяральнасць: Ці маецца надзейная сістэма або аб’ектыўная крыніца для вымярэння ступені дасягнення мэты? Павінна вымяраецца колькасна, каб можна было вызначыць, наколькі вы наблізіліся да выніку. У адваротным выпадку прасачыць прагрэс будзе немагчыма.
Achievable / Дасягальнасць: Ці можа мэта быць дасягнута разумнымі высілкамі і сродкамі?
Realistic / Рэалістычнасць: Рэалістычная і арыентаваная на канкрэтныя вынікі Мэта павінна быць рэалістычнай у дадзенай сітуацыі, упісвацца ў кантэкст урока.
TimeBased / Абмежаванасць у часе: Ці маюцца выразна названыя канчатковыя і / або пачатковыя тэрміны? Мэта сфармулявана на адзін урок (45 хвілін) або на пэўны тэматычны блок (2 ці больш урокаў па тэме)
  • Таксаномія навучальных мэт падрабязней >>
Таксаномія навучальных мэт (больш вядомая як таксаномія Бенджаміна Блума) – гэта сістэма навучальных мэт, якія класіфікаваны па прынцыпе «ад простага да складанага». З яе дапамогай педагогам і метадыстам зручна выбудоўваць як асобныя заняткі, так і цэлыя праграмы, знаходзіць патрэбныя задачы і інструменты ацэньвання пад кожны этап навучання. Арыгінальная таксаномія Блюма (апублікавана ў 1956 годзе) уключала шэсць узроўняў іерархіі навучальных мэт: базавым было "веданне", за якім па ўзрастанні ішлі аперацыі і звязаныя з ім навыкі – разуменне, прымяненне, аналіз, сінтэз і ацэнка. У 2001 годзе навукоўцы Дэвід Круфт і Ларына Андэрсан перагледзелі таксаномію, якая цяпер утрымлівае абноўленую іерархію ўзроўняў і больш сучасныя фармулёўкі кагнітыўных навыкаў для адлюстравання змен у адукацыйнай практыцы і тэхналогіях (увага на розныя катэгорыі ведаў – менавіта гэта структура ведаў ляжыць у аснове маніторынгу PISA). Прыклад запоўненай табліцы з фармулёўкамі мэт па кожнай катэгорыі ведаў можна паглядзець (на англійскай мове) тут.
Галоўнае: Абноўленая таксаномія ставіць на вышэйшы ўзровень навучальнай дзейнасці не ацэнку існуючага, а стварэнне новага.
Пасля перагляду абноўленая таксаномія Блума ўключае наступныя ўзроўні:
1 узровень: Запамінанне
Гэта самы ніжні, пачатковы ўзровень. Усе мэты, якія адносяцца да гэтага ўзроўню, фармулююцца ў тэрмінах узнаўлення атрыманай інфармацыі. Вучань даведаецца пра асноўныя тэрміны, канкрэтныя факты, правілы і можа іх паўтарыць. На першым узроўні фарміруецца агульнае ўяўленне аб змесце навучання.
Ставім мэту на першым узроўні: вучні вызначаць, назавуць, размесцяць, пералічаць, знойдуць, пазначаць, абяруць і г.д.
Прыклады заданняў для ўзроўню “веды”: пералічыце віды квадратных ураўненняў; дайце азначэнне назоўніка; распазнайце суму лікаў 3 і 2 у прыкладзе, прыведзеным у падручніку на стар. 28
2 узровень: Разуменне
На другім этапе адбываецца разуменне і ўсведамленне. Галоўны паказчык асваення гэтага этапу – гэта ўменне патлумачыць матэрыял сваімі словамі. Вучань ведае і разумее правілы і прынцыпы, можа растлумачыць факты і з'явы, інтэрпрэтаваць графікі і дыяграмы.
Мэта на ўзроўні разумення: вучні вызначаць, растлумачаць, ахарактарызуюць, інтэрпрэтуюць, параўнаюць, суаднясуць, атрымаюць, прывядуць прыклады, перафразуюць.
Прыклады заданняў: прывядзіце прыклад поўнага квадратнага ўраўнення; вызначыце род назоўнікаў.
3 узровень: Прымяненне
Мэта трэцяга этапу – навучыцца выкарыстоўваць атрыманыя веды ў канкрэтных, знаёмых сітуацыях. Вучань вырашае практычныя задачы з дапамогай новых правіл, формул і законаў, выконвае заданні па ўзору.
Ставім мэту на ўзроўні прымянення: вучні рашаць задачу з прымяненнем формулы, прыменяць, вылічаць, правядуць эксперымент, знойдуць, выберуць і г.д.
Прыклады заданняў: рашыце задачу з дапамогай квадратнага ўраўнення; знайдзіце назоўнікі, якія выкарыстоўваюцца толькі ў адзіночным ліку; выкарыстайце тлумачальны слоўнік і знайдзіце 3 састарэлых і 3 новых словы, вызначыце іх лексічнае значэнне.
4 узровень: Аналіз
На чацвёртым узроўні мэта вучня – зразумець структуру матэрыялу і ўмець падзяліць яго на звязаныя часткі. Вучань бачыць прынцып пабудовы даных і можа знайсці лагічныя памылкі, зрабіць высновы
Ставім мэту на ўзроўні аналізу: вучні прааналізуюць, высветляць, растлумачаць, упарадкуюць, супрацьпаставяць, параўнаюць, падзеляць, зробяць выснову.
Прыклады заданняў: вылучыце падабенствы і адрозненні ў групах квадратных ураўненняў; прыдумайце пяць сказаў з назоўнікамі ў розных склонах.
5 узровень: Ацэнка
На пятым узроўні вучань ацэньвае сцвярджэнні з дапамогай крытэрыяў, якія можа сфармуляваць сам ці з дапамогай настаўніка. Галоўная мэта – ацаніць логіку пабудовы матэрыялу, праверыць дакладнасць высноў і аргументаваць свой пункт гледжання.
Ставім мэту на ўзроўні ацэнкі: вучні ацэняць, аргументуюць, абароняць, абгрунтуюць, абмяркуюць, правераць, пацвердзяць, спрагназуюць.
Прыклады заданняў: ацаніце, наколькі рацыянальна рэшана ўраўненне; ацаніце ўзровень сваіх ведаў аб назоўніку на пачатку і ў канцы ўрока; праверце правільнасць адказаў у прыкладах у адпаведных квадратах табліцы і пацвердзіце іх дакладнасць; праверце знакі прыпынку ў сказах і аргументуйце свае дзеянні.
6 узровень: Стварэнне
Дасягнуўшы шостага ўзроўню, вучань умее абагульняць і камбінаваць свае веды. Ён выкарыстоўвае свой досвед, наяўныя веды і навыкі, каб стварыць новую канструкцыю, напрыклад спосаб класіфікацыі ці план вырашэння праблемы.
Ставім мэту стваральніка: вучні распрацуюць, камбінуюць, усталююць, сплануюць, абагульняць, прапануюць.
Прыклады заданняў: распрацуйце алгарытм рашэння ўраўнення; напішыце эсэ на тэму; камбінуйце словы: вада, цячэ, растварае, чыстая, празрыстая, халодная, багацце, Зямля, жыццё і напішыце ілюстраваны даклад на тэму «Вада ў нашым жыцці».
Таксанамія Блума з'яўляецца важным інструментам у адукацыі і педагогіцы, але яна таксама крытыкуецца і выклікае дыскусіі па шэрагу пытанняў. Адной з асноўных крытык таксаноміі Блума з'яўляецца ўлік толькі інтэлектуальных аспектаў навучання. Гэта можа прывесці да недаацэнкі іншых важных складнікаў развіцця, такіх як эмацыйныя і сацыяльныя навыкі, важнасць якіх толькі ўзрастае з часам. Таксама крытыкі наракаюць на суб'ектыўнасць у вызначэнні узроўняў кагнітыўных навыкаў. Розныя людзі могуць тлумачыць і інтэрпрэтаваць узроўні па-рознаму, што можа прывесці да розначытанняў у адукацыйнай практыцы.
Нягледзячы на ​​гэтыя крытычныя заўвагі таксаномія Блума застаецца карысным інструментам для педагогаў. Яна дапамагае структураваць навучанне, вызначаць мэты і садзейнічае развіццю крытычнага мыслення навучэнцаў.
Сфармулюеце мэту гэтага ўрока?
Дыдактыка

Навошта настаўніку сістэмна працаваць з мэтамі і крытэрыямі поспеху? >>

Работа з мэтамі дае вучням інфармацыю: навошта яны чамусьці вучацца (мэта) і што будзе ацэньвацца (крытэрыі поспеху). Плануючы ўрок, вы спачатку вызначаеце сваю мэту, ведаючы, што вашы вучні ўжо ведаюць і чаму вы хочаце іх навучыць далей. Тут вы ўлічваеце вучэбную праграму, вынікі папярэдняга ўрока, інтарэсы вучняў і магчымасці вашай школы. Таксама вельмі важна паставіць такую мэту, каб, з аднаго боку, гэта быў выклік для вашых вучняў, а з другога – каб яе можна было дасягнуць за адзін урок і каб вучань такім чынам апынуўся ў сітуацыі поспеху.
Мэта – гэта стан да якога мы імкнемся, а не шлях да яго?
Так, напрыклад:
  • навучыцеся рашаць квадратнае ўраўненне замест практыкавацца ў рашэнні квадратных ураўненняў;
  • навучыцеся вызначаць геаграфічнае становішча замест будзеце вучыцца вызначаць геаграфічнае становішча
  • даведайцеся, як напісаць эсэ, замест паспрабуеце пісаць эсэ.
Заўсёды трэба памятаць:
  • тэма і мэта – гэта не адно і тое ж
  • мэты настаўніка могуць быць шырэйшымі за мэты вучня і адрознівацца ад іх
  • мэта ўрока павінна быць вызначаны перад ім, а не падчас яго
  • мы пачынаем планаваць урок з мэты, а не дадаем яе ў канцы
  • мэта павінна быць звязана з тым, што навучэнцы ўжо ведаюць
  • абмежаваная колькасць мэтаў – яны павінны быць дасягнуты на працягу 45 хвілін урока.

Мэта настаўніка і мэта вучня адрозніваюцца?

Фармулюючы мэту для сябе, вы можаце выкарыстоўваць прафесійную мову, напрыклад, вучань даследуе ход ферментатыўнага каталізу або будзе вывучаць этыкет рыцара і яго трансфармацыю ў наступныя эпохі.
Мэта настаўніка адказвае на пытанне "Якога выніку трэба дасягнуць?" Гэта праграмныя патрабаванні плюс вашы чаканні больш высокага ўзроўню (зона бліжэйшага развіцця) ад засваення зместу ўрока вучнямі.
Беларуская мова, 4 клас. Тэма “Сувязь сказаў у тэксце”.
Мэта настаўніка: вучні будуць ведаць сродкі сувязі сказаў (лексічныя паўторы аднаго і таго ж слова або аднакаранёвых слоў, сінонімы, антонімы, выкарыстанне слоў ён, яна, яно, яны, гэты, той, там, так, адзінства часавых форм дзеясловаў) і ўмець іх знаходзіць у тэксце.
Матэматыка. 5 клас. Тэма: “Ступень ліку з натуральным паказчыкам”
Мэта настаўніка: вучні будуць ведаць уласцівасці ступеней з натуральнымі і цэлымі паказчыкамі і ўмець прымяняць азначэнні ступені з натуральным і цэлым паказчыкамі для вылічэння значэнняў і пераўтварэння лікавых выразаў
Такім чынам, мэта настаўніка адказвае на пытанне "Якога выніку трэба дасягнуць?" Гэта праграмныя патрабаванні плюс вашы чаканні больш высокага ўзроўню (зона бліжэйшага развіцця) ад засваення зместу ўрока вучнямі.
Калі вы ўжо вызначылі сваю мэту, паспрабуйце выказаць яе на зразумелай вучню мове:
  • успомніце аднаго з вашых вучняў, які мае цяжкасці ў навучанні, і падумайце, ці зразумее ён мэту, пастаўленую перад ім
  • каб папрактыкавацца ў фармуляванні мэты на зразумелай вучню мове, вы можаце даручыць вучням у парах сказаць, што яны зразумелі і як інакш яны выказалі б мэту іншымі словамі. Так вы пабачыце, ці ўсе добра разумеюць мэту – гэта важна для эфектыўнай працы з мэтамі.

»
Прыклады фармулёўкі мэты ўрока (настаўніка і вучня)
Беларуская мова, 4 клас. Тэма “Сувязь сказаў у тэксце”.
Мэта настаўніка: вучні будуць ведаць сродкі сувязі сказаў (лексічныя паўторы аднаго і таго ж слова або аднакаранёвых слоў, сінонімы, антонімы, выкарыстанне слоў ён, яна, яно, яны, гэты, той, там, так, адзінства часавых форм дзеясловаў) і ўмець іх знаходзіць у тэксце.
Мэта вучня: даведаюся пра сродкі сувязі сказаў і знайду іх у тэксце.
Такім чынам, мэтавызначэнне адбываецца, як з пазіцыі настаўніка, так і з пазіцыі вучня.

дыдактыка
Мэта без крытэрыяў не працуе?
Уявіце, што вы сядаеце ў самалёт, дзе пілот не ведае, куды ён накіроўваецца. Хутчэй, дыспетчарская вышка звяжацца з ім, каб паведаміць, што самалёт прыбыў на месца і можна прызямляцца, ці прамахнуўся і патрэбна перапралажыць новы шлях, але, ці хопіць паліва? Гэта зусім ірацыянальны спосаб кіравання самалётам.
Вучні лётаюць на ўласным “навучальным самалёце”. Калі б яны ведалі куды накіроўваюцца, навучанне было б значна больш паспяховым і эфектыўным. Калі дзеці ведаюць мэту і прамежкавыя вынікі навучання, могуць паведаміць, як іх дасягнуць у межах пэўнага ўрока, ці серыі ўрокаў, то яны бяруць на сябе адказнасць за ўласнае навучанне. Але пытанне ў тым, як мы, настаўнікі, можам дапамагчы нашым вучням дасягнуць гэтага?
Розніца паміж мэтамі і крытэрыямі поспеху найбольш выразна прасочваецца ў у выснове "Мэта – гэта запланаваны вынік, а крытэрыі поспеху – спосаб яго дасягнуць" і добра ілюструецца наступным прыкладам:
“У казцы пра Папялушку мэта прынца – знайсці Папялушку. А крытэрый поспеху і падсумаванне вывучанага матэрыялу – падыходзячы па памеры туфлік (прымерка туфліка). Апошняе канцэнтравала ўвагу на пошуку дзяўчыны і прадстаўляла доказы, што знойдзена менавіта Папялушка. Яшчэ добры прыклад для запамінання мэты і крытэрыяў: Мэта – нейкая страва, якую трэба прыгатаваць. Крытэрыі поспеху – рэцэпт стравы.
Крытэрыі поспеху (беларускія педагогі часам выкарыстоўваюць акронім НаШтоБуЗУ – ад На Што Буду Звяртаць Увагу) – гэта інфармацыя, якая павінна быць вельмі канкрэтнай, каб вучань мог сам ацаніць, ці засвоіў ён матэрыял дастаткова добра.
Што рабіць з фармулёўкамі мэты і крытэрыяў? >>
Часам бывае цяжка адрозніць мэты ўрока ад крытэрыяў (НаШтоБуЗУ) па іх фармулёўцы. Каб пазбегнуць такой сітуацыі, варта з самага пачатку памятаць, што мэты – гэта стан ведаў і ўменняў (галоўны вынік урока), да якіх імкнуцца настаўнік і вучні, а крытэрыі – гэта сукупнасць паказчыкаў, па якіх мы ведаем, што мэта была дасягнута. Такім чынам, варта так сфармуляваць мэты і крытэрыі, каб вучні маглі адрозніваць адно ад другога і правільна вызначаць доказы ўласных ведаў і ўменняў.
Паколькі мэта вызначае асноўны вынік урока, кірунак работы вучняў, яе неабходна паставіць на пачатку заняткаў. Крытэрыі, як сведчанні дасягнення мэты, могуць быць вызначаны ў залежнасці ад патрэбаў або магчымасцей вучняў: адразу пасля мэт або па ходу ўрока, пад час выканання пэўных заданняў.
Калі мэта для вучня гучыць, напрыклад, так: буду ведаць асаблівасці хвойных дрэў, НаШтоБуЗУ павінны ўдакладняць, канкрэтызаваць мэту, напрыклад:
• апішу асаблівасці ігліцы і шышак: хвоі, піхты, елкі, лістоўніцы, хвоі горнай, сасны і шышкі і ядлоўца
• назаву адрозненні паміж двума падобнымі відамі, напрыклад, елкай і піхтай, хвояй і карлікавай хвояй, ядлоўцам і цісам
• вызначу віды пералічаных раслін па выявах галінак з шышкамі, малюнках або фотаздымках.
НаШтоБуЗУ – гэта ўдакладненне мэт – і трэба праверыць, ці ёсць там паказчыкі, якія дазваляюць вызначыць ступень дасягнення кожнай з мэт. Варта таксама ўдакладніць розніцу паміж веданнем азначэння паняцця і яго асэнсаваннем. Розніца палягае ў розных працэсах разумовай дзейнасці: веданнем (памяць) і разуменнем (уменне тлумачыць паняцце сваімі словамі, прывесці прыклады). У залежнасці ад гэтага НаШтоБуЗУ будзе адрознівацца.
Неабходна яшчэ адзначыць, што НаШтоБуЗУ павінны быць вымяральнымі, таму мэтазгодна выкарыстоўваць дзеясловы закончанага трывання, якія ўжываюцца ў любой граматычнай форме, адаптаванай да адукацыйнага ўзроўню вучняў, а таксама вызначэнне ўзроўню выканання задання з якаснымі і, часам, колькаснымі паказчыкамі (напрыклад, назваць / прывесці не менш за два прыклады, беспамылковае рашэнне і г.д.)
Якім спосабам праінфармаваць вучняў пра мэты і крытэрыі?
  • добрай практыкай з’яўляецца пісьмовае прадстаўленне вучням мэты і НаШтоБуЗу, каб яны маглі ў любы час праверыць, ці ідзе іх навучанне ў правільным кірунку
  • варта даваць вучням мэты і НаШтоБуЗУ да ўрока, дамашняга задання, пэўнага раздзела, класнай ці самастойнай работы (вучні запісваюць у сшытак адну галоўную мэту і некалькі элементаў НаШтоБуЗУ)
  • больш амбітным настаўнікам можна паспрабаваць вызначаць мэты разам з вучнямі – гэта вельмі карысна, паколькі робіць вучняў яшчэ больш адказнымі за сваё навучанне
  • можна запісваць мэту і НаШтоБуЗу на дошцы на перапынку альбо дыктаваць у пачатку ўрока – гэта не зойме шмат часу ці раздаваць гатовую раздрукоўку, якую трэба ўклеіць у сшытак
  • можна завесці спецыяльную тэчку, у якой захоўваць мэты і НаШтоБуЗУ для ўсіх заняткаў, і пры неабходнасці, напрыклад, раз на тыдзень, капіраваць аркушы, рэзаць іх на палоскі і раздаваць вучням у пачатку ўрока

Як можна праверыць дасягненне мэты ўрока?

Аналіз дасягнення мэт можа прымаць розныя формы:
  • папрасіць вучняў выказаць уласнае меркаванне, задаць ім кантрольныя пытанні, папрасіць вучняў дапоўніць сказы, якія маюць сувязь з мэтамі ўрока (напрыклад, “Сёння я даведаўся, што...), альбо проста выдзеліць час на ўроку для дыскусіі пра ступень дасягнення мэт
  • дамовіцца з вучнямі, што пры дасягненні мэты або асобнага крытэрыя на ўроку вучні пішуць насупраць іх плюс. Гэта прымушае ўсіх сачыць за ходам урока і быць пільнымі, бо напрыканцы мы правяраем гэтыя значкі і эфектыўнасць у дасягненні пастаўленых мэт
  • напісаць мэты і НаШтоБуЗУ на бакавой дошцы і пакінуць іх на цэлы дзень працы з класам. Вучань, які першы заўважыць, што мэта альбо крытэрый НаШтоБуЗУ дасягнуты, размяшчае на дошцы побач з мэтай ці крытэрыем поспеху сіні магніт
  • галасаванне: настаўнік паслядоўна агучвае пункты НаШтоБуЗу, а вучні кожны раз падняццем рук паказваюць, ці дасягнулі яны зададзенага крытэрыя. Педагог запісвае вынікі галасавання і вырашае, да якіх пунктаў трэба вярнуцца. Дасягнутыя пункты НаШтоБуЗу можна сімвалічна сцерці, закрэсліць, пазначыць смайлікам
  • кішэня, шуфляда: намалюйце кішэню ці шуфляду на дошцы ці плакаце. Кожны вучань рыхтуе па дзве карткі. Вучань кладзе ў кішэню тое, што зразумеў, чаму навучыўся, а ў шуфляду тое, над чым яму яшчэ трэба папрацаваць, да чаго ён хацеў бы вярнуцца
  • размова ў парах пра тое, што было самым важным на ўроку. Настаўнік арганізоўвае гутарку ў парах, звяртаючы ўвагу на тое, каб вучні абмеркавалі дасягненне мэты і НаШтоБуЗу. Пасля гутаркі настаўнік апытвае вучняў, слухаючы тых, хто хоча выказацца.
  • зрабіць міні-агляд (праводзіцца ў канцы ўрока):
1) Што вывучалі? Назавіце тэму ўрока
2) З якімі заданнямі вы справіліся без дапамогі настаўніка, аднакласніка?
3) Вызначыце найбольш важнае на гэтым уроку
4) Што выклікала цяжкасці, засталося незразумелым?
5) Што хацелася б даведацца па тэме дадаткова?
6) Што ў мяне атрымалася лепш за ўсё?
7) Што мне неабходна ўдасканаліць?

Прыклады фармулёўкі мэты і крытэрыяў поспеху яе дасягнення (НаШтоБуЗУ) на ўроках па розных прадметах

Тэхнікі знаёмства вучняў з мэтамі ўрока >>

  • Прадстаўленне мэты
Мэта напісаная на дошцы. Настаўнік яе агучвае і задае вучням пытанні на разуменне мэты.
Прыкладная інструкцыя па вызначэнні мэты ўрока для настаўніка:
  • прадстаўце вучням запланаваную мэту ўрока;
  • пагаварыце з вучнямі пра тое, што і навошта яны будуць вучыць;
  • пераканайцеся, што мэта ясная і зразумелая вучням;
  • прымайце і запісвайце мэту разам.
На працягу ўрока настаўнік вяртаецца да мэты і разам з вучнямі вызначае, як далёка яны прайшлі ў яе дасягненні. У канцы ўрока, падводзячы вынікі, вучні вызначаюць, наколькі яны дасягнулі пастаўленую мэту, і вызначаюць наступныя мэты для новых заняткаў.
  • Ключавыя словы
Кожная тэма мае важныя ключавыя паняцці. На дошцы запісаны ключавыя паняцці тэмы ўрока. Настаўнік засяроджвае на іх увагу і просіць спрагназаваць, што могуць азначаць гэтыя паняцці. Даючы магчымасць вучням самастойна стварыць вызначэнне ключавых паняццяў, мы атрымліваем паведамленне пра тое, што зразумела вучням і з чым у іх праблемы.
  • Што я ўжо ведаю?
Пачынаючы новую тэму, настаўнік прапануе вучням адказаць у парах на пытанне, што яны ўжо ведаюць па тэме. Затым ён збірае інфармацыю ад пар вучняў і пачынае працу з таго пункта, які выходзіць за межы наяўных ведаў вучняў. Вы таксама можаце папрасіць вучняў спытаць аднакласнікаў пра тое, што яны ўжо ведаюць па тэме, альбо даручыць класу запісаць гэта ў пачатку ўрока ў сшытках ці на лістках.
Дзякуючы гэтаму прыёму настаўнік не паўтарае вучням інфармацыю, якую яны ўжо ведаюць, а пачынае тэму ў патрэбным месцы. У выніку новыя веды набываюцца і замацоўваюцца разам з ужо набытымі ведамі, што вельмі карысна для працэсу навучання. Пры абмеркаванні інфармацыі, вядомай некаторым вучням, іншыя таксама вывучаюць яе і такім чынам вучацца адзін у аднаго.
  • Ключавое слова згубілася
З напісанай мэты настаўнік выдаляе ключавое слова. Дае вучням 60 секунд, каб адгадаць яго. Прыклад. Тэма ўрока: Лічэбнік як часціна мовы. Мэты ўрока мовай вучня: у канцы ўрока вы зможаце распазнаваць … у тэксце, вызначыць, колькасны гэта ці парадкавы …; якім членам сказа з’яўляецца ...
  • Табліца "Ведаю – Хачу даведацца – Даведаўся"
Можа быць выкарыстана для мэтавызначэння (распрацавана Донай Огл у 1986 г.). У кожнага вучня ёсць табліца «В – Х – Д», такая ж намалявана на дошцы або на вялікім аркушы паперы. На працягу ўрока вучні паслядоўна запаўняюць свае табліцы і разам агульную.
  • Ведаю (сувязь з папярэднімі ведамі па тэме ўрока)
  • Хачу даведацца (фармуліроўка ў выглядзе пытанняў)
  • Даведаўся(лася) (падводзім вынік напрыканцы ўрока)
  • Трохкутнік
Вучні малююць роўнабаковы трохкутнік з чатырма меншымі роўнабаковымі трохкутнікамі ў сярэдзіне. У кожным з іх яны запісваюць свае жаданні, звязаныя з вывучэннем дадзенай тэмы:
  • Што я хачу ўбачыць?
  • Пра што я хацеў бы спытаць?
  • Што я хацеў бы пачуць пра гэта?
  • Чым я хацеў бы займацца?
Гэтая тэхніка змяняе традыцыйны падыход да навучання і патрабуе ад вучня крэатыўнасці і рэфлексіі. Так мы дапамагаем вучням думаць пра тое, што яны хацелі б даведацца па гэтай тэме.
  • 3-2-1
Мэта напісана на дошцы, сцікерах, аркушы, экране і г.д. Настаўнік просіць вучняў напісаць:
3 – рэчы, якія ведаю па тэме
2 – пытанні, якія ўзніклі ў сувязі з мэтай
1 – аналогію: на што падобна ...
  • Мэта як анаграма
Настаўнік прадстаўляе некаторыя словы мэты як анаграму. Вучні адгадваюць словы і аднаўляюць мэту ўрока.
  • Ідзем у Галівуд
Абярыце фільм, які адпавядае мэце навучання. Напрыклад, па тэме: "Тэмпература як экалагічны фактар" (Біялогія, 10 клас) можна ўзяць фільм «Ледніковы перыяд», дзе ідзе гаворка пра адаптацыю да змен. Настаўнік выкарыстоўвае відэафрагменты ці фота кадраў для фармулёўкі мэты вучнямі, якія будуць ведаць ролю тэмпературы ў жыцці жывых арганізмаў і працэсах эвалюцыйнай адаптацыі. Пасля кадраў мультфільма падключыце вучняў да больш сур'ёзнага абмеркавання мэты.
  • 5 сказаў
Настаўнік дыктуе вучням 5 сказаў, якія звязаны з мэтай навучання без яе раскрыцця. Напрыклад, калі ўрок прысвечаны пэўнай хімічнай рэакцыі, можна прапанаваць некаторыя факты, якія ілюструюць гэту рэакцыю. Настаўнік пачынае з больш складаных і абстрактных падказак, паступова пераходзіць да лягчэйшых.
  • Выявы-словы
Настаўнік паказвае некалькі выяў (фатаграфіі, малюнкі, інфаграфіка і інш.), якія маюць сувязь з мэтай урока. Просіць вучняў напісаць некалькі слоў, звязаных з тым, што яны бачаць на карцінках. Выкарыстоўваючы запісаныя словы, напісаць мэту ўрока.
Таксама можна выкарыстаць серыю малюнкаў. Настаўнік просіць вучняў размясціць іх у парадку, які ілюструе працэс, які абмяркоўваецца. Тэхніка вучыць прычынна-выніковай арыентацыі. Яе можна выкарыстоўваць па любой тэме, напрыклад, пры абмеркаванні гістарычных падзей і пры ўвядзенні схемы рашэнняў.
  • Выклік
Настаўнік прадстаўляе задачы, якія трэба выканаць, як выклік альбо магчымасць праявіць сябе, а не як абавязак ці цяжар. Гэты від дзейнасці павінен стварыць унікальную і эмацыйную сітуацыю, якая запатрабуе ад вучня мужнасці і намаганняў для пераадолення перашкод і дасягнення поспеху. Дзякуючы такому падыходу настаўнік можа выклікаць у вучняў энтузіязм і жаданне больш актыўна ўдзельнічаць у працы.
Важна: Вучні не павінны быць здзіўлены выклікам. Настаўнік павінен выбраць адпаведны ўзровень і момант, каб вучні былі гатовыя яго прыняць. Вы не можаце кінуць выклік вучням супраць іх волі, таму што тады гэта будзе для іх хутчэй цяжарам і баластам. Выклік павінен мабілізаваць намаганні і вызваляць новую энергію, а не перагружаць. Як правіла, вучні задаволеныя, калі мы ставім перад імі амбіцыйную задачу. Важна, каб яны маглі разлічваць на дапамогу настаўніка і не баяцца магчымай няўдачы. Таксама карысным будзе даць заданні на выбар, каб вучань мог вырашыць, які ўзровень будзе для яго выклікам.
  • Разгорнуты сказ
Настаўнік піша тэму буйнымі літарамі на дошцы. Зачытвае кароткі сказ, звязаны з тэмай. Гэта можа быць частка тэксту, які вучні будуць чытаць пазней, ці сказ параграфа падручніка. У малых групах папрасіце вучняў пашырыць сказ, дадаўшы 4 словы і сфармуляваць мэту ўрока. Праз некалькі хвілін папрасіце прадстаўніка з кожнай групы зачытаць сваю мэту навучання.
Мэта-анкетаваннеНастаўнік паказвае тэму ўрока, а затым прапануе вучням выбраць адзін з наступных варыянтаў. Пытанні для абмеркавання:
• Што б Вы хацелі даведацца сёння?
• Ці ёсць у вас навыкі, якія маглі б спатрэбіцца на гэтым уроку?
• Што можа перашкодзіць вашаму мысленню?
• Што падобнае вы ўжо ведаеце?
• Што з таго, што вы ўжо ведаеце, можа быць карысным?
• Што вы павінны зрабіць на гэтым уроку? Што вы можаце зрабіць?
  • Усё наадварот**
Настаўнік стаіць перад класам і строга глядзіць на вучняў;
мэта ўрока змяшчаецца на слайдзе;
неабходна пераканацца, што мэта як мага больш грувасткая, заблытаная і незразумелая для дзяцей;
настаўнік бегла чытае яе (пры гэтым, усміхаецца) *
* даволі часта сустракаецца падчас правядзення ўрокаў
** гэта несапраўдная рэкамендацыя

»
Шэсць стратэгій фармуліроўкі НаШтоБуЗУ >>

  • «Я магу»-сцвярджэнні
«Я магу»-сцвярджэнні прызначаны для таго, каб вызначыць для вучняў, што яны могуць зрабіць, каб дасягнуць вучэбнай мэты. «Я магу»-сцвярджэнні адпавядаюць вучэбнай мэце і з’яўляюцца навыкамі, якія навучэнцы могуць асвоіць, каб дасягнуць новай вучэбнай мэты.
  • Рубрыкі
Спосаб апісання ацэначных крытэрыяў, якія абапіраюцца на чаканыя навучальныя вынікі (глядзі “Вучэбныя праграмы па вучэбных прадметах… / “Чаканыя вынікі вывучэння зместу вучэбнага прадмета…:
Рубрыкі дапамагаюць вучням дакладна разумець, што ім трэба зрабіць, каб выканаць заданне. Яны паказваюць дакладны шлях для самаацэнкі.
ПРЫКЛАД
«Чалавек і свет» для V класа
Тэма: ЗЯМЛЯ І СУСВЕТ (8 гадзін)
Ведаю: Азначэнні асноўных паняццяў: Сонца, Сонечная сістэма, Зямля, Месяц.
Умею: Адрозніваць галактыкі па іх фатаграфіях у атласе;
назіраць на небасхіле зоркі і сузор’і ў яснае вячэрняе надвор’е;
знаходзіць на карце зорнага неба ў атласе Палярную зорку, сузор’і Вялікая Мядзведзіца і Малая Мядзведзіца; вызначаць стораны гарызонту па Палярнай зорцы.
Аналізую і творча перапрацоўваю:
Зраблю прэзентацыю на тэму “Касмічны тэлескоп Хаббла”; з дапамогай анімацыйнага рэсурса раблю мультфільм “Зямля ў Сусвеце”
Фота: NASA / ESA / STScI / Дзяржаўны ўніверсітэт Арызоны
  • Узорныя адказы
Узоры добра выкананай працы, мэтавыя адказы або ўзоры для навучэнцаў. Усё гэта прыклады прадастаўлення навучэнцам мадэлі таго, што трэба рабіць, каб яны маглі дабіцца поспеху. Прадастаўленне вучням узорнага адказу, які адпавядае крытэрыям, дасць ім нагляднае ўяўленне аб тым, якія высілкі ад іх чакаюцца, каб дасягнуць поспеху.
  • Вялікая ідэя
Навучэнцы часта пытаюцца, чаму ім трэба нешта вывучаць, ці як спатрэбяцца гэтыя веды і навыкі ў жыцці? Калі вы выкарыстоўваеце “вялікую ідэю” на сваім уроку, то зможаце адказаць на гэтае пытанне для вашых вучняў. Растлумачце “вялікую ідэю” і яе сувязь з урокам і рэальным светам. Гэта можа быць усяго толькі адна прапанова.
  • Крокі на ўроку
Гэта эфектыўны падыход пры навучанні, які заключаецца ў пералічэнні крокаў, якія вучні могуць зрабіць для выканання гэтай задачы. Гэта адрозніваецца ад спісу рэчаў, якія трэба выканаць. Гэта пакрокавы план таго, як дзеці могуць паспяхова засвоіць навык.
  • Графічны арганайзер на ўроку
Графічны арганізатар - гэта інструмент навучання, які выкарыстоўваецца для структуравання інфармацыі і ідэй, дазваляе лепш зразумець і дасягнуць мэту ўрока. Злучаючы ў сабе тэкст і візуальныя выявы, графічныя арганізатары адлюстроўваюць адносіны і сувязі паміж паняццямі, тэрмінамі і фактамі. Могуць выкарыстоўвацца на абагульняючых уроках з відавочнымі інструкцыямі, дзе мэтай навучання з’яўляецца ацэнка/самаацэнка/узаемаацэнка таго, што вучні павінны ведаць або разумець пасля вывучэння пэўнай тэмы, раздзелу, а не тое, што яны павінны “зрабіць” для замацавання вывучанага. Графічныя арганайзеры могуць служыць крытэрыямі поспеху на абагульняючых уроках, каб паказаць вучням, як можна арганізаваць інфармацыю, якую яны вывучылі.
Праверце сябе і атрымайце брашуру з матэрыяламі модуля
Тэст для самаправеркі
У нашым курсе няма экзаменаў і адзнак у балах. Тэсты для самаправеркі размешчаны ў якасці дапамогі ўдзельнікам дыстанцыйнага навучання для лепшага разумення методыкі фарматыўнага ацэньвання і даюць арыенціры распрацоўшчыкам для ўдасканалення зместу курса. Падчас самаправеркі форма не збірае персанальныя даныя ўдзельнікаў (ананімная).
Жадаем поспехаў у навучанні!
Бясплатна спампаваць брашуру па модулі 1
"Мэта навучання і крытэрыі поспеху яе дасягнення"
Мы дашлём Вам брашуру на e-mаil (электронны адрас), з якога вы напішаце заяўку

Пошта для пытанняў, прапаноў і метадычнай дапамогі:
Чакаем вашы пытанні, заўвагі, прапановы!
This site was made on Tilda — a website builder that helps to create a website without any code
Create a website